Ptak, który udaje gąsienicę. Po co?

Ptak, który udaje gąsienicę. Po co?

Fot. Hector Bottai / Wikipedia (CC BY SA 3.0)

Niepozorny i szary pokutnik perlisty występuje w lasach deszczowych dorzecza Amazonki. Jego pisklęta oczekując na pokarm w gnieździe przypominają pokrytą gęstym futrem trujących włosków gąsienicę ćmy z rodziny Magalopygidae. Pozwala to uniknąć pożarcia przez węże czy małpy - informuje New Scientist.

Takie zapewniające ochronę upodobnienie się bezbronnego zwierzęcia do gatunku niebezpiecznego zwane jest mimikrą batezjańską i występuje raczej wśród bezkręgowców. Na przykład nieszkodliwe motyle bielinkowate z Amazonii przypominają zamieszkujące ten sam teren trujące gatunki z rodziny Heliconidae, co jako pierwszy zaobserwował w połowie XIX wieku angielski przyrodnik Henry Walter Bates (stąd określenie batezjańska).

Jedynym dotychczas znanym ptakiem naśladującym gatunek jadowity była amerykańska sówka ziemna (Athene cunicularia), której młode w przypadku zagrożenia wydają dźwięki podobne do grzechotania grzechotnika. Jednak w przypadku pisklęcia pokutnika mimikra jest bardziej złożona - do gąsienicy upodabnia się zarówno wyglądem, jak i zachowaniem.

Żywiący się głównie owadami pokutnik ma pisklęta tylko raz do roku. Jego niewyściełane gniazdo z liści w kształcie filiżanki jest stosunkowo łatwe do spostrzeżenia, a rodzice spędzają wiele czasu na poszukiwaniu pożywienia, odwiedzając gniazdo tylko raz na godzinę. To bardzo rzadko jak na małego ptaka, toteż pisklęta rosną wolno i zaczynają naukę latania dopiero po mniej więcej 20 dniach. Ponieważ w środowisku zamieszkiwanym przez pokutnika ofiarą drapieżników pada do 80 proc. piskląt różnych gatunków ptaków, wydaje się, że ewolucja doprowadziła do powstania skomplikowanej strategii ochronnej.

Gustavo Londono (obecnie pracownik University of California) po raz pierwszy natrafił na gniazdo tego gatunku w roku 2012 i obserwował je za pomocą kamer.

Pisklę ma jasnopomarańczowe pióra, niektóre z czarnym paskiem i białym zakończeniem, dlatego wygląda i porusza się jak gąsienica. Pomarańczowy kolor świeżo wyklutego pisklęcia nie tylko upodabnia je do nieapetycznej gąsienicy, ale także zlewa się z wyściełającymi gniazdo suchymi liśćmi. Najbardziej niebezpieczny okres życia to pierwszych 18 dni - po tym czasie pomarańczowe pióra wypadają i pojawia się dorosłe upierzenie. We wczesnym okresie życia pisklę przypomina mierzącą 12 centymetrów gąsienicę ćmy także rozmiarami.

Gdy mały pokutnik kołysze głową z boku na bok, wygląda zupełnie jak sunąca gąsienica. Zdaniem Londono ten ruch w połączeniu z wyglądem prawdopodobnie wystarcza do odstraszenia drapieżników. Co więcej, pisklę zachowuje się niezwykle ostrożnie po przybyciu rodzica - zamiast od razu żebrać o pokarm, traktuje go jak potencjalnego drapieżnika dopóki nie usłyszy hasła w postaci specyficznego zaśpiewu.

badania naukowe, ekologia, biologia, pokutnik perlisty
PAP
Czytaj także
Polecane galerie